Zodra de eerste blaadjes vallen, grijpen veel tuinbezitters naar de hark en de snoeischaar. Begrijpelijk, maar vaak ook voorbarig. September is voor de meeste tuinen nog net te vroeg: dahlia's en asters staan er nog volop bij, en wie nu al alles kaalknipt, gooit weken bloei weg. Het beste moment om je tuin echt winterklaar te maken ligt meestal een maand verderop, als de temperatuur tussen de 5 en 10 graden zakt en de groei stilvalt.
Dat betekent niet dat je nu stil kunt zitten. Een paar taken kun je juist beter wel alvast oppakken, terwijl andere klussen beter kunnen wachten tot oktober. Hieronder staat wat nu al aandacht verdient en wat je rustig laat liggen.
Waarom oktober het betere moment is
Zolang planten nog bloeien, zijn ze nog aan het groeien en dat wil je niet onderbreken. Snoei je nu al terug, dan mis je bovendien de laatste bijen en vlinders die op zoek zijn naar late nectar. Wacht daarom met grof snoeiwerk tot de eerste nachtvorst de boel echt laat verkleuren. Dat past ook goed bij de trend die je terugziet in de terugkeer van de groene tuin: hoe langer je planten hun werk laten doen, hoe voller en gezonder je border blijft. Heb je afgelopen voorjaar nog geïnvesteerd in bakplanten die tot in november kleur geven, dan is dit hét moment om daar nog een paar weken van te genieten voordat je ze weghaalt. Werk je toch liever nu al, kies dan voor droge, windstille dagen: bij nat weer trek je vaste planten met wortel en al uit de losse grond, en dat is nou net wat je wilt voorkomen.
Bladeren ruimen: niet overal nodig
Blaadjes op je terras of het looppad moeten er wel af, want nat blad wordt spekglad en verstikt het gras eronder. Onder struiken en op border laat je ze juist beter liggen. Ze werken als een natuurlijke mulchlaag die de bodem beschermt tegen vorst, en ze zijn onmisbaar als winterverblijf voor egels en insecten. De egel is een van de weinige zoogdieren in Nederland die echt in winterslaap gaat, en een bladerhoop van een halve meter dik is precies wat hij nodig heeft om die periode te overleven. Ruim je alles tot op de laatste blaadjes op, dan verdwijnt die schuilplek in één middag.
Wil je nog een stap verder gaan, stapel dan wat snoeihout en dunne takken op een rustig hoekje van de tuin. Zo'n takkenhoop vergaat langzaam en biedt de hele winter beschutting, terwijl jij er zelf niets voor hoeft te doen.
Het gazon vraagt om een laatste beurt
Maai je gras nog één keer voordat de groei helemaal stopt, maar zet het mes niet te laag. Te kort gemaaid gras heeft minder reserves en raakt sneller beschadigd onder rijp of een eerste laag sneeuw. Een gemiddelde maaistand is voldoende. Bemest daarna met een najaarsmeststof die rijk is aan kalium in plaats van stikstof. Kalium maakt de grasplant weerbaarder tegen kou, terwijl stikstof juist nieuwe, kwetsbare groeischeuten aanjaagt die de winter niet overleven.
Tuinmeubels beschermen tegen vocht
Hout dat de hele winter buiten blijft staan, betaalt daar in het voorjaar de prijs voor. Behandel houten tuinmeubels, schuttingen en pergola's met houtolie of beits voordat de eerste langdurige regenperiode begint. Beits trekt dieper in het hout dan olie en is daarom de betere keuze voor onderdelen die echt aan weer en wind blootstaan. Zet meubels op pootjes of blokjes zodat ze niet rechtstreeks op vochtige grond staan, en dek ze af met een ademende hoes in plaats van plastic, want onder plastic blijft vocht juist hangen en dat versnelt houtrot. Heb je de tuin dit jaar ingericht met extra zitplekken erbij, dan is dit het moment om die investering te beschermen voordat het najaar goed doorzet.
De moestuin heeft nu al aandacht nodig
In tegenstelling tot de border kun je de moestuin niet uitstellen tot oktober. Oogst die nog buiten staat, trekt in het najaar sneller ongedierte aan, dus haal binnen wat rijp is. Tegelijk is nu de tijd om alvast te zaaien voor volgend jaar: winterharde tuinbonen en pootgoed van knoflook en winteruien kunnen de grond nu al in en overwinteren gewoon buiten. Dek kwetsbare planten af met vliesdoek tegen de eerste nachtvorst, zodat je de oogstperiode nog een paar weken kunt oprekken. Heb je lege plekken over na de oogst, zaai die dan in met een groenbemester zoals bladrammenas of wikke: die houdt onkruid weg, voorkomt dat regen de bovenlaag wegspoelt en wordt in het voorjaar simpelweg door de grond gewerkt.
Wat je dit weekend het beste kunt doen
Loop dit weekend eerst je terras en looppaden na en veeg die vrij van nat blad, dat scheelt een hoop uitglijders. Geef het gazon zijn laatste maaibeurt met kalium-meststof erachteraan, en check of je tuinmeubels al een laag beits kunnen gebruiken voordat de regen echt aanhoudt. Laat de border met bloeiende planten voorlopig gewoon staan en bewaar het grote snoeiwerk voor als de eerste nachtvorst zich meldt. Zo combineer je een opgeruimde tuin met een paar extra weken bloei, en geef je egels en insecten meteen de kans om zich alvast een plekje te zoeken voor de winter.
